ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોને લઈને ફરી એકવાર ચર્ચા તેજ બની છે. પાકિસ્તાનના એક મંત્રી દ્વારા બંને દેશો વચ્ચે વાતચીતની શક્યતા અંગે આપવામાં આવેલા નિવેદન બાદ એક આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતે દાવો કર્યો છે કે હાલની પરિસ્થિતિમાં ભારત તરફથી સત્તાવાર સ્તરે કોઈ નવી વાતચીત શરૂ કરવાની ઇચ્છા જોવા મળતી નથી. તેમના મતે નવી દિલ્હીનો મુખ્ય ભાર સરહદ પારના આતંકવાદ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર છે.
પાકિસ્તાનના નિવેદન પર નિષ્ણાતે ઉઠાવ્યા પ્રશ્નો
નિષ્ણાતના જણાવ્યા મુજબ પાકિસ્તાન તરફથી સમયાંતરે સંવાદની વાત કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેનાથી બંને દેશો વચ્ચે તાત્કાલિક સત્તાવાર ચર્ચા શરૂ થશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતનું વલણ લાંબા સમયથી સ્પષ્ટ રહ્યું છે કે આતંકવાદ સામે કડક કાર્યવાહી વગર સામાન્ય સંબંધો સ્થાપિત કરવાનું મુશ્કેલ છે.
ભારતની નીતિમાં હાલ કોઈ ફેરફાર નથી
તાજેતરમાં ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે વિવિધ સ્થળોએ યોજાતી કહેવાતી “ટ્રેક-2” બેઠકો સરકારની સત્તાવાર પહેલનો ભાગ નથી. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આવી બેઠકોને ભારત સરકારની નીતિ અથવા સત્તાવાર વાટાઘાટ તરીકે જોવી યોગ્ય નથી. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે હાલ નવી દિલ્હી પોતાના સત્તાવાર અભિગમમાં કોઈ ફેરફાર કરવા ઇચ્છતી નથી.
સંવાદની માંગ વધી રહી છે
આ દરમિયાન ભારત અને પાકિસ્તાનના અનેક પૂર્વ રાજકીય નેતાઓ, સામાજિક કાર્યકરો અને બુદ્ધિજીવીઓએ બંને દેશોના વડાપ્રધાનોને ફરીથી દ્વિપક્ષીય સંવાદ શરૂ કરવાની અપીલ કરી છે. તેમનું માનવું છે કે લાંબા ગાળાની શાંતિ અને સ્થિરતા માટે ચર્ચા જરૂરી છે. જોકે અત્યાર સુધી ભારત સરકાર તરફથી સત્તાવાર વાટાઘાટ શરૂ કરવાના કોઈ સંકેત આપવામાં આવ્યા નથી.
આગળ શું થઈ શકે?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જ્યાં સુધી આતંકવાદ, સરહદી સુરક્ષા અને પરસ્પર વિશ્વાસ જેવા મુદ્દાઓમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ નહીં થાય ત્યાં સુધી ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરની સત્તાવાર ચર્ચાની શક્યતા ઓછી છે. તેથી પાકિસ્તાન તરફથી આવતાં રાજકીય નિવેદનો અને વાસ્તવિક કૂટનીતિક સ્થિતિ વચ્ચેનો તફાવત હજુ યથાવત્ રહેવાની શક્યતા છે.
